دیه و نحوه محاسبه آن در ماه حرام

دیه و نحوه محاسبه آن در ماه حرام

تغلیظ دیه در ماه های حرام

ماه های حرام شامل چهار ماه رجب، ذی القعده، ذی الحجه و محرم هستند
قتل ولو غیر از قتل عمدی در این ماه ها موجب افزایش ثلث دیه می شود، که اصطلاحا تغلیظ دیه در ماه های حرام گفته می شود.

نکات بحث تغلیظ دیه در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲:

۱٫ در مادۀ ۵۵۵، به جای عبارت حرم مکۀ معظمه که در مادۀ ۲۹۹ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ آمده بود از عبارت محدودۀ حرم مکه استفاده شده است، در مورد محدودۀ مسجد الحرام اقوال مختلفی وجود دارد ولی مسلما محدودۀ حرم، فضایی بیشتر از خود مسجدالحرام را شامل می شود. امام محمد باقر (ع) محدودۀ حرم را یک منزل در یک منزل دانسته اند که برابر با چهار فرسخ در چهار فرسخ است، (حرم ا حرمه بریدا فی برید).

۲٫ به تغلیظ دیه در چند مورد تصریح شده است:

در مورد قتل غیر مسلمان (صدر مادۀ ۵۵۶)، به جهت سکوت قانون سابق در این مورد نظریه مشورتی شماره ۷/۷۰۴۶ صادر شده بود که مفید همین معنی بود. در مورد قتل غیر از قتل عمدی (شبه عمدی و خطای محض)(مادۀ ۵۵۵) در مورد سقط جنین پس از پیدایش روح (تقریبا پایان ماه چهارم بارداری)(مادۀ ۵۵۶)، دیه جنینی که روح در آن دمیده شده باشد طبق بند ج مادۀ ۷۱۶ برابر دیه کامل می باشد. در مواردی که پرداخت دیه بر عهدۀ عاقله یا بیت المال قرار می گیرد (مادۀ ۵۵۶). در مورد قتل عمدی که به علت عدم امکان قصاص یا عدم جواز آن دیه پرداخت می شود (انتهای مادۀ ۵۵۶). در مورد دیه ای که شرکای قتل، به علت سهمشان از جنایت، حسب مورد به قصاص شونده یا ولی دم و یا به هر دو آنان می پردازند (انتهای مادۀ ۳۸۵).

۳٫ در مادۀ ۳۸۵ به عدم تغلیظ دیه در دو مورد تصریح شده است:

فاضل دیه : دیه ای که ولی دم به دیگر اولیاء دم می پردازد

مستندات قانونی:

در مواد ۳۸۵، ۵۵۵، ۵۵۶ و ۵۵۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ به بحث تغلیظ دیه در ماه های حرام پرداخته شده است:

ماده ۳۸۵- اگر قتل در یکی از ماههای حرام (محرم، رجب، ذی القعده و ذی الحجه) یا در حرم مکه مکرمه واقع شده باشد یا قاتل در زمان یا مکان مذکور، قصاص گردد و قصاص مستلزم پرداخت فاضل دیه از سوی ولی دم به قاتل باشد، فاضل دیه تغلیظ نمی شود. همچنین دیه ای که ولی دم به دیگر اولیاء میپردازد تغلیظ نمی شود، لکن اگر قتل در زمان یا مکان مذکور باشد، دیه ای که شرکای قاتل، به علت سهمشان از جنایت، حسب مورد به قصاص شونده یا ولی دم و یا به هر دو آنان می پردازند، تغلیظ می شود.

دیه در ماه های حرام

ماده ۵۵۵- هرگاه رفتار مرتکب و فوت مجنیٌ علیه هر دو در ماههای حرام محرم، رجب، ذی القعده و ذی الحجه یا در محدوده حرم مکه، واقع شود خواه جنایت عمدی خواه غیرعمدی باشد، علاوه بر دیه نفس، یک سوم دیه نیز افزوده می گردد. سایر مکان ها و زمان های مقدس و متبرک مشمول حکم تغلیظ دیه نیست.

تبصره ـ معیار شروع و پایان ماه های حرام، مغرب شرعی است مانند ماه رجب که از مغرب شرعی آخرین روز ماه جمادی الثانی، شروع و با مغرب شرعی آخرین روز ماه رجب به پایان می رسد.

ماده ۵۵۶- در حکم تغلیظ دیه در ماه های حرام فرقی میان بالغ و غیربالغ، زن و مرد و مسلمان و غیرمسلمان نیست. سقط جنین نیز پس از پیدایش روح، مشمول حکم تغلیظ است. تغلیظ دیه، در مواردی که عاقله یا بیت المال پرداخت کننده دیه باشد نیز جاری است. در قتل عمدی که به علت عدم امکان قصاص یا عدم جواز آن دیه پرداخت می شود نیز این حکم جاری است.

ماده ۵۵۷- تغلیظ دیه مخصوص قتل نفس است و در جنایت بر اعضاء و منافع جاری نیست.


محاسبه دیه تصادف ۹۲ به دینار نحوه محاسبه دیه تصادف چگونه می باشد؟

نوع دیه

نرخ (به ریال)

نوع دیه

نرخ (به ریال)

محاسبه دیه تصادف : دیه کامل

۱,۱۴۰,۰۰۰,۰۰۰

چهار درصد دیه

۴۵,۶۰۰,۰۰۰

یک دینار شرعی

۱,۱۴۰,۰۰۰

چهار و نیم درصد دیه

۵۱,۳۰۰,۰۰۰

یک درهم شرعی

۱۱۴,۰۰۰

پنج درصد دیه

۵۷,۰۰۰,۰۰۰

یک شتر

۱۱,۴۰۰,۰۰۰

پنج و نیم درصد دیه

۶۲,۷۰۰,۰۰۰

یک ده هزارم دیه

۱۱۴,۰۰۰

شش درصد دیه

۶۸,۴۰۰,۰۰۰

یک هزارم دیه

۱,۱۴۰,۰۰۰

شش و نیم درصد دیه

۷۴,۱۰۰,۰۰۰

یک صدم دیه

۱۱,۴۰۰,۰۰۰

هفت درصد دیه

۷۹,۸۰۰,۰۰۰

نیم صدم دیه

۵,۷۰۰,۰۰۰

هفت و نیم درصد دیه

۸۵,۵۰۰,۰۰۰

یک دهم درصد دیه

۱,۱۴۰,۰۰۰

هشت درصد دیه

۹۱,۲۰۰,۰۰۰

دو دهم درصد دیه

۲,۲۸۰,۰۰۰

هشت و نیم درصد دیه

۹۶,۹۰۰,۰۰۰

سه دهم درصد دیه

۳,۴۲۰,۰۰۰

نه درصد دیه

۱۰۲,۶۰۰,۰۰۰

چهار دهم درصد دیه

۴,۵۶۰,۰۰۰

ده درصد دیه

۱۱۴,۰۰۰,۰۰۰

پنج دهم درصد دیه

۵,۷۰۰,۰۰۰

یک دهم دیه

۱۱۴,۰۰۰,۰۰۰

شش دهم درصد دیه

۶,۸۴۰,۰۰۰

دو دهم دیه

۲۲۸,۰۰۰,۰۰۰

هفت دهم درصد دیه

۷,۹۸۰,۰۰۰

سه دهم دیه

۳۴۲,۰۰۰,۰۰۰

هشت دهم دیه

۹,۱۲۰,۰۰۰

چهار دهم دیه

۴۵۶,۰۰۰,۰۰۰

نه دهم درصد دیه

۱۰,۲۶۰,۰۰۰

پنج دهم دیه

۵۷۰,۰۰۰,۰۰۰

یکصدم دیه کامل

۱۱,۴۰۰,۰۰۰

شش دهم دیه

۶۸۴,۰۰۰,۰۰۰

یک و یک دهم درصد دیه

۱۲,۵۴۰,۰۰۰

هفت دهم دیه

۷۹۸,۰۰۰,۰۰۰

یک و دو دهم درصد دیه

۱۳,۶۸۰,۰۰۰

هشت دهم دیه

۹۱۲,۰۰۰,۰۰۰

یک و سه دهم درصد دیه

۱۴,۸۲۰,۰۰۰

نه دهم دیه

۱,۰۲۶,۰۰۰,۰۰۰

یک و جهار دهم درصد دیه

۱۵,۹۶۰,۰۰۰

نصف دیه کامل

۵۷۰,۰۰۰۰۰۰

یک و پنج دهم درصد دیه

۱۷,۱۰۰,۰۰۰

ثلث دیه کامل

۳۸۰,۰۰۰,۰۰۰

یک و شش دهم درصد دیه

۱۸,۲۴۰,۰۰۰

ربع دیه کامل

۲۸۵,۰۰۰,۰۰۰

یک و هفت دهم درصد دیه

۱۹,۳۸۰,۰۰۰

خمس دیه کامل

۲۲۸,۰۰۰,۰۰۰

یک و هشت دهم درصد دیه

۲۰,۵۲۰,۰۰۰

چهار پنجم از یک پنجم دیه کامل

۱۸۲,۴۰۰,۰۰۰

یک و نه دهم درصد دیه

۲۱,۶۶۰,۰۰۰

چهار پنجم از یک پنجم از یک دوم دیه کامل

۹۱,۲۰۰,۰۰۰

دو درصد دیه

۲۲,۸۰۰,۰۰۰

یک پنجم از یک دهم دیه کامل۲۲,۸۰۰,۰۰۰دو و نیم درصد دیه

۲۸,۵۰۰,۰۰۰

یک سوم از یک دهم دیه کامل۳۸,۰۰۰,۰۰۰سه درصد دیه

۳۴,۲۰۰,۰۰۰

دیه کامل زن۵۷۰,۰۰۰,۰۰۰سه و نیم درصد دیه

۳۹,۹۰۰,۰۰۰

دیه کامل در ماههای حرام۱,۵۲۰,۰۰۰,۰۰۰

محاسبه دیه سال ۹۱ به دینار

محاسبه دیه سال ۹۱

نوع دیه


نرخ (به ریال)

نوع دیه

نرخ (به ریال)

نرخ دیه کامل

۰۰۰ rsquo۰۰۰ rsquo۹۴۵

چهار درصد دیه

۰۰۰ rsquo۸۰۰ rsquo۳۷

یک دینار شرعی

۰۰۰ rsquo۹۴۵

چهار و نیم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۵۲۵ rsquo۴۲

یک درهم شرعی

۵۰۰ rsquo۹۴

پنج درصد دیه

۰۰۰ rsquo۲۵۰ rsquo۴۷

یک شتر

۰۰۰ rsquo۴۵۰ rsquo۹

پنج و نیم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۹۷۵ rsquo۵۱

یک ده هزارم دیه

۵۰۰ rsquo۹۴

شش درصد دیه

۰۰۰ rsquo۷۰۰ rsquo۵۶

یک هزارم دیه

۰۰۰ rsquo۹۴۵

شش و نیم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۴۲۵ rsquo۶۱

یک صدم دیه

۰۰۰ rsquo۴۵۰ rsquo۹

هفت درصد دیه

۰۰۰ rsquo۱۵۰ rsquo۶۶

نیم صدم دیه

۰۰۰ rsquo۷۲۵ rsquo۴

هفت و نیم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۸۷۵ rsquo۷۰

یک دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۹۴۵

هشت درصد دیه

۰۰۰ rsquo۶۰۰ rsquo۷۵

دو دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۸۹۰ rsquo۱

هشت و نیم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۳۲۵ rsquo۸۰۰

سه دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۸۳۵ rsquo۲

نه درصد دیه

۰۰۰ rsquo۰۵۰ rsquo۸۵

چهار دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۷۸۰ rsquo۳

ده درصد دیه

۰۰۰ rsquo۵۰۰ rsquo۹۴

پنج دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۷۲۵ rsquo۴

یک دهم دیه

۰۰۰ rsquo۵۰۰ rsquo۹۴

شش دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۶۷۰ rsquo۵

دو دهم دیه

۰۰۰ rsquo۰۰۰ rsquo۱۸۹

هفت دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۶۱۵ rsquo۶

سه دهم دیه

۰۰۰ rsquo۵۰۰ rsquo۲۸۳

هشت دهم دیه

۰۰۰ rsquo۵۶۰ rsquo۷

چهار دهم دیه

۰۰۰ rsquo۰۰۰ rsquo۳۷۸

نه دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۵۰۵ rsquo۸

پنج دهم دیه

۰۰۰ rsquo۵۰۰ rsquo۴۷۲

یکصدم دیه کامل

۰۰۰ rsquo۴۵۰ rsquo۹

شش دهم دیه

۰۰۰ rsquo۰۰۰ rsquo۵۶۷

یک و یک دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۳۹۵ rsquo۱۰

هفت دهم دیه

۰۰۰ rsquo۵۰۰ rsquo۶۶۱

یک و دو دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۳۴۰ rsquo۱۱

هشت دهم دیه

۰۰۰ rsquo۰۰۰ rsquo۷۵۶

یک و سه دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۲۸۵ rsquo۱۲

نه دهم دیه

۰۰۰ rsquo۵۰۰ rsquo۸۵۰

یک و جهار دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۲۳۰ rsquo۱۳

نصف دیه کامل

۰۰۰ rsquo۵۰۰ rsquo۴۷۲

یک و پنج دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۱۷۵ rsquo۱۴

ثلث دیه کامل

۰۰۰ rsquo۰۰۰ rsquo۳۱۵

یک و شش دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۱۲۰ rsquo۱۵

ربع دیه کامل

۰۰۰ rsquo۲۵۰ rsquo۲۳۶

یک و هفت دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۰۶۵ rsquo۱۶

خمس دیه کامل

۰۰۰ rsquo۰۰۰ rsquo۱۸۹

یک و هشت دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۰۱۰ rsquo۱۷

چهار پنجم از یک پنجم دیه کامل

۰۰۰ rsquo۲۰۰ rsquo۱۵۱

یک و نه دهم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۹۵۵ rsquo۱۷

چهار پنجم از یک پنجم از یک دوم دیه کامل

۰۰۰ rsquo۶۰۰ rsquo۷۵

دو درصد دیه

۰۰۰ rsquo۹۰۰ rsquo۱۸

یک پنجم از یک دهم دیه کامل

۰۰۰ rsquo۹۰۰ rsquo۱۸

دو و نیم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۶۲۵ rsquo۲۳

یک سوم از یک دهم دیه کامل

۰۰۰ rsquo۵۰۰ rsquo۳۱

سه درصد دیه

۰۰۰ rsquo۳۵۰ rsquo۲۸

دیه کامل زن

۰۰۰ rsquo۵۰۰ rsquo۴۷۲

سه و نیم درصد دیه

۰۰۰ rsquo۰۷۵ rsquo۳۳

دیه کامل در ماههای حرام

۰۰۰ rsquo۰۰۰ rsquo۲۶۰ rsquo۱

محاسبه دیه جنایت های وارده بر میت

از آنجا که میت جان و روح در بدن ندارد در ظواهر امر به نظر می آید که هر نوع صدمه ای بر آن وارد آید ضمانت اجرایی نداشته باشد.این در حالی است که در قانون مجازات برای این جنایت نیز مجازاتی در نظر گرفته و از این منظر قابل پیگیری است که به ذکر آن خواهیم پرداخت. فرد متعرض به حقوق مردگان مجرم شناخته شده و عمل تعرض او جرم محسوب می گردد.

ماده۲۱۷ قانون مجازات اسلامی بیان می دارد: هر گاه جراحتی که نفر اول وارد کرده مجروح را در حکم مرده قرار داده و تنها آخرین رمق حیات در او باقی بماند و در این حال دیگری کاری را انجام دهد که به حیات او پایان بخشد اولی قصاص می شود و دومی تنها دیه جنایت بر مرده را می پردازد. با توجه به این ماده قانون مجازات اسلامی نتیجه می گیریم برای اینکه بگوییم جنایت بر میت ایجاد شده است اولا: باید آدمی مرده محسوب گردد و در ثانی: تعرضی بر میت وارد شده که جرم باشد.

اینکه چه زمانی فرد مرده محسوب می گردد در ماده۲۱۷ ق. م. ا به آخرین رمق حیات اشاره کرده است و اینکه چه عملی تعرض بر میت محسوب می گردد همه آن اعمالی است که اگر فرد زنده بود و بر او وارد می شد جرم محسوب می گردید. ممکن است این تعرض به حقوق میت، مادی و یا معنوی باشد .مادی مانند سرقت که می توان دزدیدن کفن میت را مثال زد که شاید شایع ترین سرقتی باشد که بر مرده وارد می شود (مخصوصا در زمان گذشته) و دیگری سرقت اموالی است که ممکن است با یک میت به واسطه وصیت و یا هر امر دیگری دفن شده باشد. مثال های دیگر از باب تعرض به حقوق مادی میت مثله کردن، ضرب و شتم میت و دزدیدن اجزای بدن میت می باشد.

جرائم علیه حیثیت معنوی مردگان

قذف

در ماده ۷۲۲ قانون مجازات اسلامی تصریح شده دیه جنایت بر میت یک دهم دیه کامل انسان زنده است مانند جداکردن سر از بدن میت که یک دهم دیه و جدا کردن یک دست، یک بیستم دیه و هر دو دست، یک دهم دیه و یک انگشت، یک صدم دیه کامل دارد دیه جراحات وارده به سر و صورت و سایر اعضاء و جوارح میت به همین نسبت محاسبه می شود. در قذف چون شرط زنده بودن ملحوظ نشده و عموم آیات و روایات و اجماع فقهاء نیز حد قذف را بر کسی که مرده ای را قذف نماید، تجویز نمود، پس می توان قذف مرده را نیز امکان پذیر دانست. بنابر این باید کلی شرایط مربوط به قاذف و مقذوف و لفظ قذف رعایت گردد تا بتوان حد تازیانه را بر قاذف جاری کرد. اگر مقذوف مرده باشد حق قذف به ورثه می رسد. قذف مرده لک ننگی است برای خانواده و ورثه میت و چون خانواده هم دچار ضرر و زیان شده است به همین علت است که علاوه بر حد قذف ممکن است که قاذف تعذیر نیز بشود.

قذف زن مرده توسط شوهر

ماده ۱۵۰ ق. م. ا مقرر می دارد:
هرگاه مردی همسر متوفی خود را قذف کند و آن زن جز فرزند همان مرد وارثی نداشته باشد و حد ثابت نمی شود، اما اگر آن زن وارثی غیر از فرزند همان مرد داشته باشد حد ثابت می شود.

توهین و افتراء

مطابق بند ۱۲ از ماده ۱ آئین نامه امور خلافی مصوبه ۱۳۲۴/۵/۲۲ ناسزا گفتن و اهانت به مرده گان در ملاء عام بر خلاف شعائر یا آداب ملی، موجب حبس از دو تا پنج روز و تأدیه غرامت می گردد. به عقیده اکثر حقوقدانان ماده ۶۰۸ ق. م. ا شامل توهین به مرده نمی شود مگر اینکه عرفاً هتک به مرده هتاکی به بازمانده محسوب شود. وراث می توانند به خاطر توهین و افترائی که به مرده آنها شده و بخاطر توهینی که به خود آنها شده اقامه دعوا و ادعای خسارت نمایند. در جرائم خاص مثل قذف و توهین اگر این جرائم بر روی شخصیت های خاص انجام شود که جنبه سیاسی آنها نیز مد نظر است باید بین شخصیت حقیقی و حقوقی آنها تفکیک قائل شد.

دیه جنایت بر مرده

ماده ۴۹۴ ق. م. ا مقرر می دارد: دیه جنایتی که بر مرد مسلمان واقع می شود به شرح زیر است: در ماده ۷۲۲ قانون مجازات اسلامی تصریح شده دیه جنایت بر میت یک دهم دیه کامل انسان زنده است مانند جداکردن سر از بدن میت که یک دهم دیه و جدا کردن یک دست، یک بیستم دیه و هر دو دست، یک دهم دیه و یک انگشت، یک صدم دیه کامل دارد دیه جراحات وارده به سر و صورت و سایر اعضاء و جوارح میت به همین نسبت محاسبه می شود.

ماده ۱۵۰ ق. م. ا مقرر می دارد: هرگاه مردی همسر متوفی خود را قذف کند و آن زن جز فرزند همان مرد و ارثی نداشته باشد و حد ثابت نمی شود، اما اگر آن زن و ارثی غیر از فرزند همان مرد داشته باشد حد ثابت می شود.
دیه جنایت بر میت به ارث نمی رسد بلکه متعلق به خود میت است که در صورت مدیون بودن وی وعدم کفایت ترکه صرف پرداخت بدهی او می گردد و در غیر این صورت برای او در امور خیر صرف می شود.

ماده ۷۲۳ بیان می دارد هرگاه آسیب وارده بر میت، دیه مقدّر نداشته باشد یک دهم اَرش چنین جنایتی نسبت به انسان زنده محاسبه و پرداخت می گردد و در ماده ۷۲۴ قطع اعضاء میت برای پیوند به دیگری درصورتی که با وصیت او باشد دیه ندارد. همچنین طبق ماده ۷۲۵ قانون مجازات اسلامی دیه جنایت بر میّت، حالّ است مگر این که مرتکب نتواند فوراَ آن را پرداخت کند که در این صورت به او مهلت مناسب داده می شود و در ماده ۷۲۶ آمده دیه جنایت بر میت خواه عمدی باشد یا خطایی توسط خود مرتکب پرداخت می شود. طبق ماده ۷۲۷ قانون مجازات اسلامی هر گاه شخصی به طور عمدی، جنایتی بر میت وارد سازد یا وی را هتک نماید علاوه بر پرداخت دیه یا اَرش جنایت به سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزیری درجه شش محکوم می شود.

مبنای تشریع دیه

بازمانده گان متوفی از باب جنایات واقع شده بر متوفی خسارت مالی متحمل نشده اند و چیزی از دست نداده اند که از دیه متوفی سهمی ببرند. اما از این باب که جنایت واقع شده بر متوفی بی پاسخ گذاشته نشود مقرر شده است مبلغی مشخص از مجرم اخذ و به مصرف امور خیریه برسد تا ثواب آن برای متوفی محفوظ بماند.

اطلاق ماده

فرقی نمی کند که جنایت وارده بر مرده مسلمان عمدی باشد یا غیر عمدی و در هر صورت جانی محکوم به پرداخت دیه خواهد شد. کلمه مرده از حیث زن یا مرد بودن مطلق است.

سوزاندن بدن میت

طبق نظری مشورتی ۲۷۰۰ / ۷ ۸/ ۴/ ۱۳۷۷ سوزاندن بدن میت مشمول ماده ۴۹۴ ق. م. ا می باشد. به موجب تبصره سه ماده واحده قانون پیوند اعضای بیماران فوت شده یا بیمارانی که مرگ مغزی آنان مسلم است پزشکان عضو تیم پیوند اعضاء از جهت جراحات وارده به میت مشمول دیه نخواهند شد.


نظر کاربران