وكالت رايگان

 وكالت رايگان

وكالت رایگان در محاكم قضایی :

1 - همه روزه در دادسراها و دادگستری ها شاهد اشخاصی هستیم كه با تنظیم و ارائه شكایت به مراجع قضایی، مبادرت به طرح و تعقیب دعاوی خود می كنند و از قضات تقاضای اعاده حقوق از دست رفته خود و مجازات مجرمان را دارند.

بیش تر مراجعه كنندگان به دادگستری به دلیل آشنا نبودن با مسائل حقوقی و كیفری به طور دقیق نمی توانند شكایت خود را مطرح كنند. در نتیجه برای رسیدن به حق و حقوق قانونی خود نیاز به وكیل دارند.

2 - وكیل گرفتن و وكالت دادن به دیگری دارای علت های بسیاری است، از جمله نداشتن تخصص در مسائل قضایی، حقوقی، نداشتن دقت و فراغت كافی در انجام بعضی از امور، رودررو نشدن شاكی با طرف مقابل خود، وارد نبودن و ناتوانی در تنظیم شكایت و ارائه آن به مراجع قضایی، ناتوانی در دفاع از خود و اثبات شكایت مطروحه به مراجع قضایی.

3 - امر وكالت را می توان به ۲ بخش مدنی و قضایی تقسیم كرد. در بخش مدنی كه به همه امور غیركیفری مانند مسائل خرید و فروش، اجاره، عقد ازدواج، طلاق، قرض، رهن، تعمیرات و مسائل مالك و مستأجر اطلاق می شود، می توان به فردی نیابت داد كه به جای او این كار را انجام دهد.

اما در امور كیفری و قضایی برای طرح شكایت و یا دفاع از خود در برابر اتهام های كیفری نمی توان به هر شخصی وكالت داد بلكه وكیل باید فردی صاحب صلاحیت و دارای اجازه ویژه از مراجع قانونی در امر وكالت قضایی باشد. در حقیقت پروانه وكالت از كانون وكلا داشته باشد.

در اصل ۳۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آمده است:

4 - در همه دادگاه ها، دو طرف پرونده حق دارند برای خود وكیل انتخاب نمایند و اگر توانایی انتخاب وكیل را نداشته باشند باید برای آنها امكان تعیین وكالت رایگان فراهم شود و قضات دادگستری در محاكمه ها و برای جرائم سنگین و مهم، كه مجازات آن اعدام، حبس ابد، قصاص، رجم و... است از متهم می خواهند كه وكیل خود را به دادگاه معرفی كند. در صورتی كه وی وكیل نداشته باشد، دادگاه برای او از كانون وكلا درخواست وكیل رایگان خواهد كرد كه به این گونه وكلا، وكیل تسخیری می گویند و وكلا در سال چند پرونده را به طور رایگان وكالت می كنند.

5 - برای تعیین وكیل تسخیری، دو طرف پرونده می توانند به طور رسمی و قانونی از دادگاه مربوطه به دلیل عجز از پرداخت حق الوكاله، درخواست وكیل رایگان (تسخیری) كنند. قاضی پرونده پس از بررسی درخواست شاكی یا متهم پرونده، اگر تشخیص دهد شرایط لازم را برای داشتن وكالت رایگان در آن پرونده دارد با درخواست آنان موافقت و آنان را به كانون وكلا معرفی خواهد كرد.

6 - در ماده واحده كه به نام انتخاب وكیل از سوی دو طرف پرونده موسوم شده، آمده است: اصحاب دعوی حق انتخاب وكیل را دارند و همه دادگاه هایی كه به موجب قانون تشكیل می شوند، مكلف به پذیرش وكیل هستند. در مواردی كه مجازات جرائم قصاص رجم، اعدام و حبس ابد باشد، دخالت وكیل در آن پرونده ها الزامی است و در صورت عدم استطاعت مالی وكیل رایگان.

7 - چندی قبل رئیس قوه قضائیه در بخشنامه ای به محاكم قضایی، داشتن وكیل برای دو طرف پرونده را الزامی دانسته اند. در همه امور جزایی، دو طرف دعوا می توانند وكیل یا وكلای مدافع خود را انتخاب و معرفی كنند و در ماده ۱۸۶ قانون آئین دادرسی كیفری آمده است:

متهم می تواند از دادگاه تقاضای تعیین وكیل كند و چنانچه دادگاه تشخیص دهد متهم توانایی انتخاب وكیل را ندارد از بین وكلای حوزه قضایی و در صورت نبودن وكیل در حوزه از نزدیك ترین حوزه قضایی مجاور، وكالت رایگان را تعیین خواهد كرد.

در صورتی كه وكالت رایگان درخواست حق الوكاله كند، دادگاه حق الزحمه را متناسب با كار، تعیین خواهد كرد. در هر حال حق الوكاله تعیین شده نباید از تعرفه قانونی تجاوز كند و حق الوكاله یاد شده

8 - ردیف مربوط به بودجه دادگستری پرداخت خواهد شد.

حضور وكالت رایگان در محاكم اعم از كیفری و حقوقی می تواند موجب تساوی حقوق دو طرف در پرونده ها باشد و در نهایت قاضی دادگاه را در تحقق هدف از دادرسی كه اجرای عدالت است یاری كند. بنابراین راه حل مطلوب و آنی برای تحقق این هدف از دادرسی، تصویب قانون الزامی شدن اقامه دعوی اعم از حقوقی و كیفری و دفاع از آن از سوی وكلای دادگستری است.

9- البته با الزامی شدن حضور وكیل در دادگاه ها، نیاز كشور به وكلای دادگستری افزایش خواهد یافت و در نتیجه با اعطای پروانه وكالت به خیل عظیم كارشناسان حقوق كه این روزها بحث داغ محافل است و بویژه موجب تقابل قوه قضائیه با كانون های وكلای دادگستری شده است منجر به ایجاد اشتغال برای افراد تحصیل كرده و بیكار در دفاتر وكلای دادگستری شود.

10 - افرادی كه نمی توانند وكیل تعیینی داشته باشند، یعنی وضعیت مالی اجازه گرفتن وكیل را در مسائل قضایی، اعم از حقوقی و یا كیفری به آنان نمی دهد، می توانند به اداره معاضدت قضایی كانون های وكلای كشور، مراجعه كنند كه هم اكنون در استان های كشور در كانون های مستقل وكلا تشكیل شده اند. اداره معاضدت در صورتی كه درخواست و نیاز متقاضی را صحیح بداند او را در حل مشكلات پرونده مطروحه كمك خواهد كرد تا حق و حقوق قانونی او در مراجع قضایی تضییع نشود.

در امور كیفری در برخی از موارد، یعنی جرایمی با مجازات های سنگین كه متهم توان مالی برای تعیین وكیل نداشته باشد و یا با داشتن توان مالی وكیل به دادگاه معرفی نكند، دادگاه برای او وكیل تسخیری (وكالت رایگان) تعیین می كند و این یك تكلیف برای دادگاه است.

11 - دخالت افرادی غیر از دارندگان پرونده وكالت در پرونده های قضایی : دخالت افرادی غیر از وكلای دادگستری در امر دفاع، نه تنها به طور قانونی ممكن نیست بلكه به موجب ماده ۵۵ قانون وكالت، جرم محسوب می شود و موجب مجازات است. حتی به عنوان تظاهر به وكالت نیز جرم است.

فردی كه می خواهد در پرونده مطروحه حضور و حق دفاع از موكل خود را داشته باشد باید وكیل رسمی دادگستری بوده و پروانه وكالت خود را از كانون وكلا گرفته باشد.

12 - در حقیقت در پرونده های قضایی، برادر، پدر یا دوست شاكی یا متهم كه در پرونده حضور رسمی ندارند نمی توانند در محاكمه های قضایی از فرد موردنظر دفاع كنند. چون كار آنان قانونی نیست. مگر این كه آنان شاهد مسأله ای باشند و به تشخیص رئیس دادگاه به عنوان شاهد درجلسه محاكمه حاضر و شهادت خود را طبق قانون آئین دادرسی در دادگاه ارائه كنند كه آن هم شرایط خاص خود را دارد.


نظر کاربران